بیابان زایی

بیابان زایی سطح زیادی از سرزمین های خشک کشور را تحت تاثیر قرار می دهد و یک فاکتور مشکل زا در محسوب می شود. این پدیده همراه با تغییراتی است که اثرات آن سالها باقی می ماند و احتماال دائمی و غیرقابل برگشت حداقل در مقیاس چندین نسل از انسانها را دارد. محققان نشان داده اند که اثرات حاصل از بیابان زایی به صورت پروسه های تخریب زمین، تغییر در رژیم بارندگی ناشی از اثرات متقابل جو و زمین و تغییر در ترکیب جوامع گیاهی ظاهر شود و باعث کاهش توان تولیدی و تنوع زیستی سرزمین شود. چون سطح وسیعی از ایران در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد و در سالهای اخیر تغییرات کاربری اراضی کشاورزی و جنگلی و فعالیت های غیر اصولی انسانی شرایط را برای ایجاد بیابان زایی فراهم ساخته است و بیابانی شدن هم چون از بین رفتن اراضی حاصلخیز و بارور، کاهش زیست توده در جنگل ها، مراتع و اراضی کشاورزی، شورشدن و فرسایش اراضی، کاهش کمی و کیفی آب های سطحی و زیرزمینی، خسارات غیر قابل جبرانی را به همراه داشته است.

پس برای کنترل بیابانی شدن اراضی و یا کاهش سرعت آن، راهکارهای مختلفی مطرح شده است، اما انتخاب مناسبترین راهکار به شناسایی عوامل و ارزیابی شدت بیابان زایی در هر منطقه بستگی دارد. ارزیابی درست از وضعیت و روند بیابان زایی با استفاده از شاخص های بیابان زایی و بررسی دقیق تر و اولویت بندی آنها از نظر اهمیت با بهره گیری از مدل های تصمیم گیری چند معیاره به منظور اعمال مدیریت های صحیح جهت کنترل و مقابله آن ابزاری مناسب برای حل این مشکل محسوب می شود.

تغییرات کاربری اراضی ، خشکسالی و تخریب و نابودی پوشش گیاهی و کاهش مییزان پوشش گیاهی و سپس شاخص های رها سازی مزارع و زمین  سیله بستن خاک و فرسایش بادی به عنوان اولویت های با اهمیت باالاتر در مطالعات بیابان زایی منطقیه مطرح می باشند و به عنوان عواملی هستند که باید جهت پایش و مدیریت و کنترل بیابان زایی مورد بررسی قرار گیرند.

منابع:

۱-تعیین مهم ترین شاخص های موثردر بیابان زایی-سیما صبوری راد

۲-بررسی شاخصهای موثر آب و کاربری اراضی در تعیین شدت بیابانزایی

۳-روشها و مدل های ارزیابی و تهیه نقشه بیابانزایی