توجیه ناپذیری شیرین سازی و انتقال آب دریا

بر اساس برخی گزارش‌ها به نظر می‌رسد که آب حاصل از شیرین سازی آب دریا و انتقال آن به نقاط مرکزی کشور به عنوان آبی بسیار گران بها شناخته شده است بطوریکه در گزارشی عنوان شده است که هزینه شیرین کردن آب دریا و انتقال آن به ۶ برابر طرح‌های هم مقیاس در بازچرخانی آب خواهد رسید. در جای دیگر نیز یکی از مسئولان کشوری عنوان کرده بود که تنها ۲ درصد از ظرفیت آب شیرین کن‌ها استفاده می‌شود و همین موضوع نیز می‌تواند موید کم طرفدار بودن این آب به جهت گران بها بودن آن باشد.

۱-محمد باقر قرمز چشمه عضو هیات علمی پژوهشکده حفاظت از خاک و آبخیزداری وزارت جهاد کشاورزی در این خصوص با تشریح ابعاد مختلف تأمین آب از طریق آب‌شیرین‌کن‌ها، بازچرخانی آب و روش‌های طبیعی تغذیه آبخوان‌ها، بر ضرورت پرهیز از افراط در پروژه‌های پرهزینه انتقال آب و توجه جدی به راهکار‌های کم‌هزینه و پایدار تأکید کرد.

ایشان در تشریح وضعیت آب‌شیرین‌کن‌ها اظهار کرد: بر اساس منابع مختلف و مطالعات انجام‌شده، هزینه تولید آب از طریق آب‌شیرین‌کن‌ها، به‌ویژه آب‌شیرین‌کن‌های مستقر در سواحل که با روش اسمز معکوس فعالیت می‌کنند، بسیار بالاست. این هزینه بسته به نوع فناوری، محل اجرا و نحوه انتقال آب، بین ۳ تا ۷ دلار برای هر مترمکعب متغیر است.

زمانی که آب‌شیرین‌کن در کنار دریا مستقر باشد، هزینه صرفاً به فرآیند شیرین‌سازی محدود نمی‌شود، بلکه انتقال آب به مناطق مرکزی و شرقی کشور، هزینه‌ها را به‌صورت تصاعدی افزایش می‌دهد. به همین دلیل، آب‌شیرین‌کن‌ها در زمره گران‌ترین روش‌های تأمین آب قرار می‌گیرند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده حفاظت از خاک و آبخیزداری با تأکید بر اینکه هیچ روش تأمین آبی را نمی‌توان به‌طور مطلق رد یا تأیید کرد، گفت: باید مشخص شود که آب تولیدی قرار است در چه بخشی مصرف شود؛ شرب، صنعت یا کشاورزی. هر یک از این بخش‌ها نیاز‌ها و الزامات خاص خود را دارند و نمی‌توان یک نسخه واحد برای همه مصارف پیچید.

آب‌شیرین‌کن‌ها در برخی شرایط اجتناب‌ناپذیر هستند، اما در بسیاری از موارد، روش‌های جایگزین با هزینه کمتر و کارایی مناسب‌تر وجود دارد که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

وی با اشاره به روند رو به افزایش پروژه‌های انتقال آب از خلیج فارس و دریای عمان گفت: امروز شاهد اجرای پروژه‌های انتقال آب با هزینه‌های بسیار بالا هستیم که آب را از جنوب کشور به استان‌هایی مانند اصفهان، یزد و سیستان و بلوچستان منتقل می‌کنند و حتی برنامه‌هایی برای انتقال آب به خراسان رضوی و مشهد نیز مطرح شده است.

این پروژه‌ها سرمایه‌گذاری‌های سنگینی را به کشور تحمیل می‌کنند، در حالی که در بسیاری از مناطق مقصد، می‌توان با مدیریت مصرف، کاهش هدررفت و بهره‌گیری از روش‌های جایگزین، بخش قابل توجهی از نیاز آبی را بدون چنین هزینه‌هایی تأمین کرد./ آنا