فساد؛ مخّل تمدن

قرآن کریم ‌سرگذشت  اقوام و تمدن‌هایی که بر اثر فساد منهدم شده‌اند را برای عبرت بشر مورد توجه قرار داده است. به گواه تاریخ، فساد از عوامل مهم سقوط تمدن‌ها بوده است . فساد از ابتدای تاریخ بوده و تا انتهای جهان نیز بشر با این بلیه تمدن سوز دست به گریبان خواهد بود. اما پیشگیری و مبارزه وکنترل فساد باید نصب العین همگان باشد. مبارزه با فساد باید در دو سطح جامعه و سیستم حکومتی ‌باشد.

فساد و فرهنگ: فرهنگ متشکل از ارزش‌ها و ضد ارزشها است و باید به عنوان متغیری ضد ارزش پلید و پست در جامعه تلقی شود. در طول تاریخ فساد ضدارزش و قبیح بوده ولی متاسفانه به تدریج از قبح آن کاسته شده است. از طرفی نگاه و برخورد جامعه به فساد و فاسدان دفعی بوده ولی به تدریج این نگاه تغییر و بخشی از جامعه‌ تعبیر زرنگ را برای افراد فاسد بکار می برند. همچنین در‌تاریخ کهن این مرز وبوم معیار مردم برای انتخاب ها  شرافت ، نجابت ، اصالت ، صداقت ، پاکدستی بود . به عنوان مثال در انتخاب «میراب »برای امور  آب افرادی با مشخصات فوق گزینه مردم بود و راز پیشرفت امور نیز نهفته در این واقعیت بود . اما امروز معیار چیست ؟

نقش قانون: تصویب قوانین و مقررات برای جلوگیری از فساد لازمه مبارزه با فساد است .

مدیریت کار آمد : مدیران ناکارآمد وعدم آگاه به فن مدیریت زمینه فساد را فراهم می‌کنند .

عدم تعهد :از دیگر عوامل فساد عدم تعهد مدیران ودست اندر کاران است .

نگاه غیر علمی: نگاههای سلیقه ای وغیر اصولی به امور از عوامل اساسی فساد در جوامع است. به عنوان مثال اقتصاد دارای اصولی است وتصمیمات اقتصادی باید بر اساس اصول اقتصادی باشد و دستوری نیست .

سیاست گذاری وتصمیم سازی: اتخاذ سیاست و‌تصمیمات غیر کارشناسی وغیر علمی در سطوح مختلف زمینه ساز فساد است .

استفاده ازتجربیات جهانی :کشورهای جهان درگیر فساد بوده و هستند. استفاده از تجربیات  موفق کشورها در مبارزه با فساد نیز لازم و ضروری است .

برخورد با مفسدین: بدون تبعیض با ید با فاسدان برخورد کرد چون برخورد متفاوت با فاسدان خود زمینه گسترش فساد است.

نتیجه :جامعه و دولت در فساد مسئولیت دارند، مبارزه با فساد باید  توسط هر دو  به صورت توامان صورت بگیرد. افراد فاسد باید توسط افکار عمومی بایکوت و منکوب و طرد شوند و از سیستم حکومتی نیز رانده و برخورد قانونی و قهری متناسب با آنها شود . زمام امور به افراد کاردان ، پاکدست ، عالم، متخصص، متعهد ، آگاه، هوشیار، با درایت، آینده نگر سپرده شود. همگان بدانند، عدم کنترل  و مهار فساد صدمات جبران ناپذیری به تمدن ایرانی اسلامی وارد خواهد کرد و همه ما نیز در این مهم  مسئولیم .

* دانش آموخته جغرافیای سیاسی