️باران های اخیر، رودخانه فهلیان شاهد نرخ بالای فرسایش خاک در ممسنی

شهرستان ممسنی رتبه اول جنگل ها و مراتع استان فارس را به خود اختصاص داده است.تغییرات آب هوایی و عبور از سنت گرایی در معیشت روستائیان سبب شده است، پوشش گیاهی و جنگلی ممسنی دستخوش تغییرات گسترده ای شود.

دوره بازگشت و شدت بارندگی های اخیر سبب انحلال بافت خاک بالادست و انتقال آن به رودخانه فهلیان شد. درصد املاح و خصوصیات فیزیکی آب، رودخانه فهلیان دلالت بر یکی از فجایع زیستی در ممسنی دارد. عملا فرسایش خاک سبب خواهد شد، ساختمان فیزیکی مفید و کاربردی خاک در ممسنی دچار تغییراتی شود، که آینده زیست انسانها در این سرزمین را با خطر جدی روبرو خواهد کرد.

علاوه بر کشاورزی و باغداری، دامداری سنتی و کوچ زودتر از موعد عشایر در سال‌های اخیر، موجب فقیر شدن پوشش گیاهی و جنگلی در بالادست رودخانه فهلیان شده است. پوشش گیاهی و جنگلی بالادست رودخانه فهلیان مهمترین عامل تثبیت و پایداری سطح خاک است. با فقیر شدن پوشش گیاهی و جنگلی بالادست سرعت انحلال لایه های تشکیل دهنده سطح خاک در آب باران چندین برابر شده است.

در کنار دامداری سنتی و کوچ زودهنگام عشایر، آتش سوزی مراتع و جنگل های بالادست رودخانه فهلیان، و فقر موجود در جامعه محلی، در فقیر شدن پوشش گیاهی و جنگلی نقش موثری داشته است. قاچاق چوب جنگلی، فقر قابلیتی در مناطق روستایی، دست اندازی و تغییر حالت طبیعی مراتع و منابع طبیعی مولفه های اثرگذار در از بین رفتن پایداری سطح خاک بالادست رودخانه فهلیان است.

عموما فرسایش خاک بالادست رودخانه فهلیان، از نوع هزار دره ای و خندقی است، که بیانگر ضعیف شدن پایداری سطح خاک به خصوص در مزارع کشاورزی و باغات است.

فرسایش خاک در بلند مدت آینده کشاورزی و معیشت مردم مناطق بالادست رودخانه فهلیان و پایین دست را با خطر جدی روبرو خواهد کرد. فرسایش خاک و باران های سیل آسا، احتمال وقوع سیلاب در پایین دست رودخانه فهلیان را افزایش خواهد داد.

 فرسایش خاک سبب خواهد شد ساختمان فیزیکی بستر رودخانه فهلیان دچار تغییراتی شود،و ضریب نفوذ و آبگذری بستر رودخانه فهلیان کاهش یابد. با تغییرات در بستر رودخانه فهلیان قدرت تخریب سیلاب های احتمالی افزایش یافته و به سازه های موجود در رودخانه فهلیان، و زمین های کشاورزی پایین دست آسیب جدی وارد خواهد کرد.

 از همین رو تخریب سازه های موجود در بستر رودخانه فهلیان نظیر پل ارتباطی فهلیان به شهرستان رستم و از بین رفتن زمین های کشاورزی در جوار رودخانه و از بین رفتن پوشش گیاهی طرفین رود فهلیان ناشی از وقوع سیلاب های قدرتمند دور از انتظار نیست.

اصغر پارسایی، کارشناس ارشد محیط زیست.