تا نابودی بستر رودخانه فهلیان

رودخانه فهلیان نقش مهمی در کشاورزی دو شهرستان ممسنی و رستم، تجدید محیط زیست منطقه ، تلطیف هوا، تاب آوری محیط زیست و حتی دفع فاضلاب دارد ولی با این وجود، حریم و منابع این رودخانه همیشه به خاطر تغییر کاربری های بی رویه، برداشت آب و نیز شن و ماسه بیش از توان بستر آن همواره مستعد نابودی بوده است.

در فرایند برداشت شن و ماسه از بستر رودخانه فهلیان وصف «بی رویه» وارد است و پدیده تخریب کاملا مشهود اتفاق افتاده و این سرمایه به راحتی و در نبود نظارت و پایش از دست رفته است. به این چند نکته دقت کنیم:

-عمق برداشت از بستر در اکثر موارد رعایت نشده است و برداشت به تاراج شبیه است تا برداشت.

-چاله های برداشت و پر نشدن آنها شکل بستر را بر هم زده اند.

-در زمان قبل از بهار تا پایان بهار، به دلیل فصل زادآوری طبیعت نباید برداشت صورت گیرد ولی ناظر این موضوع اداره حفاظت محیط زیست است.

-به واسطه عقب بودن تکنولوژی مصالح ساخت در منطقه، تکیه روی مصالح رایگان و منابع خدادادی است و این اولین اولویت انتخاب بودن، عامل اصلی نابودی بستر بوده است.

-به موضوع برداشت مقطعی توجهی نشده است و بهره برداری جهت برداشت مصالح از رودخانه تا مرز تخریب رودخانه پیش رفته و امکان رسوبگذاری امکان پذیر نبوده است.

-خاکریزهای غیراصولی احداث شده در مسیر رودخانه عامل تغییر مسیر جریان رودخانه و تخریب راضی کشاورزی مجاور رودخانه بوده است.

-وجود بیش از حد پیمانکاران برداشت کننده از بستر رودخانه فهلیان یک مسئله و نیز عدم تناسب میزان برداشت شن و ماسه با توان رودخانه چه از نظر دانه بندی و کانون های رسوبگذاری و شکل بستر مسئله دیگری است که همیشه لاینحل بوده است.

– طبق آیین نامه های استاندارد طرحهای عمرانی، هیچ گونه برداشت شن و ماسه از رودخانه در فاصله ۱۵۰ متری از پل ها مجاز نیست چون امکان ناپایداری مسیر عبور آب، عامل به خطر افتادن سازه ای پل خواهد شد.

به عبارتی برداشت های بی رویه و حتی بدون ضابطه از بستر رودخانه فهلیان در دو دهه اخیر موجب تغییرات زیست محیطی، مورفولوژی و هیدرولیکی شده است

علائم آثار تخریب علاوه بر محوطه برداشت، در پایین دست ها نیز قابل مشاهده است. یک‌ مثال ساده‌ از اثبات تخریب همه جانبه بستر رودخانه و منابع آن در تجاوز به حریم پل رودخانه فهلیان محرز است.

برداشت مصالح از فاصله یک کیلومتری بالا دست و پایین دست پل های مهم واقع شده روی رودخانه ها در این شرایط هم مجاز نیست

به عبارتی آثار بر جای مانده از زمان برداشت بی رویه از بستر رودخانه فهلیان که ظواهر نیز نشان دهنده عدم توجه و تعهد به هیچ معیار و دستورالعملی بوده، چنین وضعیت تاسف باری را ایجاد کرده است.

نتیجه و ره‌آورد تخریب بستر رودخانه به عنوان منابع طبیعی تجدیدناپذیر، ابعاد گوناگونی دارد که آیینه ای بر تاریخ مدیریت حاکم بر این پهنه است.