آتش سوزی عمدی یا پایروتروریسم

آتش‌سوزی عرصه‌های طبیعی مانند مراتع و جنگل و بیشه ها، هرساله، خسارت‌های زیاد جانی، مالی، زیست‌محیطی و اکوتوریستی به کشورها وارد می‌کند. میانگین سطح حریق سالانۀ در جنگل‌های جهان چهار میلیون کیلومتر مربع تخمین زده شده است. این آتش‌سوزی‌ها به نابودی پوشش گیاهی، گرم ‌شدن کرۀ زمین، آلودگی هوا، نابودی تنوع زیست‌محیطی و تشدید پدیدۀ بیابان‌زایی می انجامد.

عوامل مختلف طبیعی و انسانی (تعمدی و غیرتعمدی) در وقوع و گسترش آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع مؤثر هستند.

ما دو موضوع اکوتروریسم و تروریسم زیست‏ محیطی داریم که دو رویکرد متداول برای ایجاد آتش‌سوزی‌های تعمدی در منابع طبیعی هستند. یکی از شیوه‌های مهم و نسبتاً جدید تروریسم زیست‏محیطی، پدیدۀ “پایروتروریسم” یا آتش‌سوزی تعمدی خرابکارانه در جنگل‌ها و مراتع است.

ساده بودن، کم‌خطری، هزینۀ اندک مالی و تعداد کم نیروی مورد نیاز، سختی کار در مهار سریع آتش که چه بسا در مناطق صعب العبور این کار غیرممکن است، تحمیل خسارت‌های قابل‌توجه، ازجمله جاذبه‌های اینگونه عملیات برای خرابکاران است. برای به‌ حداقل ‏رساندن خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی‌های طبیعی و تعمدی، این اقدامات پدافندی توصیه می‌شود:

مجهزتر کردن نهادهای مسئول خاموش‌سازی آتش جنگل‌ها و مراتع به ادوات و امکانات پیشرفته و به‌روز آتش‌نشانی، جلب مشارکت فعال افراد بومی و آموزش آتش‌نشانان، جنگل‌نشینان و مرتع‌داران در امر شناسایی و خاموش‌سازی آتش در جنگل‌ها و مراتع، بهبود شیوه‌های مدیریتی جنگل‌ها و مراتع، رصد اطلاعات دربارۀ تهدیدات و استفاده از فناوری‌های نوین در زمینۀ امنیت و اطفای حریق.

لازم به ذکر است طبق آمار سرانه پوشش جنگلی در ایران کمتر از ۰.۲ هکتار برای هر نفر است که این رقم تقریباً یک‌ سوم میانگین جهانی محسوب می‌شود؛ این در حالیست که ایران با داشتن پنج ناحیه رویشگاهی متنوع، دارای حدود ۱۴ میلیون هکتار اراضی جنگلی است که با احتساب بیشه‌زارها و درختچه‌زارها، این رقم به ۱۷ میلیون هکتار می‌رسد.

ایران بر اساس تقسیمات اکولوژیکی، دارای پنج ناحیه رویشگاهی جنگل‌های هیرکانی، زاگرسی در غرب، ایرانی در فلات مرکزی، خلیج فارس در جنوب کشور و جنگل‌های ارسبارانی در شمال‌غرب است. در نتیجه ایران از کشورهای با پوشش کم جنگلی به شمار می‌رود و این امر ضرورت حفظ و احیای رویشگاه‌ها را دوچندان می‌کند.